Το 1971 δημιουργήθηκε έπειτα από συγχώνευση όλων των σιδηροδρομικών εταιρειών στην Ελλάδα που μέχρι τότε βρίσκονταν υπό τον έλεγχο των Σ.Ε.Κ. ο Οργανισμός Σιδηροδρόμων Ελλάδος ( ΟΣΕ). Την εποχή εκείνη ο ΟΣΕ είχε:
- 11.360 άτομα προσωπικό με την ιδιότητα του δημοσίου υπαλλήλου, ήταν η δεύτερη δημόσια επιχείρηση στην Ελλάδα μετά την Δ.Ε.Η. σε ανθρώπινο δυναμικό.
- 2.671 χιλιόμετρα ενεργού, κύριου σιδηροδρομικού δικτύου με τέσσερα κύρια εύρη γραμμών, το κανονικό (1,44m), το μετρικό (1,0m), το τραινάκι του Πηλίου (0,60m) και τον Οδοντωτό Καλαβρύτων (0,75m)
- Ετησίως διακινούνταν 1.285.000 επιβάτες και 3.524.000 τόνοι εμπορεύματα.
- Ημερησίως διακινούνταν 400 τραίνα, 200 για 40 χιλιάδες επιβάτες, 80 εμπορικά 80 μικτά και 40 υπηρεσιακά.
-Καθημερινή σιδηροδρομική σύνδεση με το εξωτερικό (Δ.Γερμανία) με το Ακρόπολις Εξπρές και μια εμπορική ταχεία αμαξοστοιχία που έφτανε σε 48 ώρες από την Θεσσαλονίκη στο Μόναχο με φρέσκα προϊόντα (ΤΕΕΜ)
-Σιδηροδρομική σύνδεση μέσω τεσσάρων συνοριακών σταθμών, Ν.Καύκασος, Ειδομένη, Πύθιο και Ορμένιο.
Έχω ταξιδέψει από το 1972 σε όλο το σιδηροδρομικό δίκτυο του ΟΣΕ, στην ακμή του. Έχω δει πολλά, είχα επισημάνει περίεργα, παράξενα, σημαντικά, δύσκολα, πάντα με τα μάτια του επιβάτη και του νέου παιδιού, εφήβου που αγαπούσε να ταξιδεύει με το τραίνο. Και πάντα είχα πολλά να λέω με τον πατέρα μου που εργαζόταν στον ΟΣΕ, συζητήσεις που δεν τελείωσαν ποτέ παρά μόνο με τον θάνατο του το 2006.
Η δουλειά ενός σταθμάρχη στην δεκαετία των 70’ς και 80’ς ήταν δύσκολη, απαιτητική και σύνθετη. Ένας σταθμάρχης δεν άρπαζε μια σφυρίχτρα και φρρρ φρρρ όπου φύγει το τραίνο έφυγε και όπου μείνει έμεινε όπως τόσο κωμικά είχε περιγράψει ο αξέχαστος Βασίλης Λογοθετίδης στην ταινία Ούτε γάτα ούτε ζημιά στον σταθμό στην Θυμαριά-κόμβος (Οίον τότε και Άγιος Στέφανος σήμερα) με σταθμάρχη τον επίσης αξέχαστο Μίμη Φωτόπουλο.
Στις δεκαετίες εκείνες καθημερινά από τους σταθμούς του δικτύου του ΟΣΕ διέρχονταν πάρα πολλά τραίνα. Και τα μέσα επικοινωνίας δεν ήταν τα σημερινά, υπήρχαν μαγνητικά τηλέφωνα στους σταθμούς και τηλέγραφοι. Επίσης έχω προλάβει σε κολώνες τηλέγραφου δίπλα στις γραμμές να υπάρχει πρίζα όπου σταματούσε το τραίνο, κατέβαινε ο προϊστάμενος της αμαξοστοιχίας, σύνδεε ένα μαγνητοτηλέφωνο και επικοινωνούσε με τον σταθμό σε περίπτωση που έπρεπε να πάρει ένα σήμα για το που θα γίνει διασταύρωση, υπέρβαση αμαξοστοιχίας, στάση κλπ.
Σίγουρα θα σας ακούγονται πρωτόγονα και περίεργα όλα αυτά. Με αυτόν τον τρόπο διακινούνταν ημερησίως 400 τραίνα κύριοι. Μετρήσατε καλά φαντάζομαι. Ο σταθμάρχης επικοινωνούσε με όμορους σταθμούς, με το κέντρο διοίκησης, ετοίμαζε χειρόγραφα διαβιβαστικά για τους μηχανοδηγούς ώστε να ξέρουν που θα περιμένουν για διασταυρώσεις, πόσο φέσι έχουν σε χρόνο, που θα κάνουν υπέρβαση. Παράλληλα όσο ετοίμαζε φορτωτικές, έκοβε ή συγκέντρωνε εισιτήρια, ενημέρωνε το βιβλίο κυκλοφορίας, μιλούσε με επιβάτες, τσακωνόταν με το προσωπικό του σταθμού, κλειδούχους, εργάτες, έδινε εντολές για αλλαγή κλειδιών σε κύρια γραμμή, παρακαμπτήριο, μόρτα, έκανε ταμείο, συντόνιζε με άλλους σταθμάρχες την κυκλοφορία των τραίνων. Φανταστείτε για παράδειγμα τον σταθμάρχη στο Ζευγολατιό Μεσσηνίας που είχε να διαχειριστεί πάνω από 40 τραίνα ημερησίως καθώς εκεί διασταυρώνονταν η γραμμή Κορίνθου-Τριπόλεως και Πάτρας-Πύργου-Κυπαρισσίας, τακτικά τραίνα, εμπορικά, τοπικά.
Σε όλα αυτά τα χρόνια, ένα λάθος έγινε. Στο σιδηροδρομικό δυστύχημα του Δοξαρά το 1972 που το μάθατε όλοι τώρα με αφορμή το δυστύχημα στα Τέμπη. Δυο σταθμάρχες τσακώνονταν σε ποιον σταθμό θα γίνει διασταύρωση δυο αμαξοστοιχιών, μέχρι να επικοινωνήσουν με τα πρωτόγονα μέσα εποχής με το κέντρο κυκλοφορίας, έδιωξαν με προσωπική τους ευθύνη παρά τις εντολές που πήραν τα τραίνα σε μια μονή γραμμή κυκλοφορίας και έγινε το κακό. Μετά το δυστύχημα αυτό μπήκαν τα ραδιοτηλέφωνα στα τραίνα να επικοινωνούν οι μηχανοδηγοί.
Επίσης, με αφορμή ένα άλλο σιδηροδρομικό δυστύχημα που έγινε στην Δράμα όπου ένας μηχανοδηγός άφησε την θέση του και πήγε να πάρει καφέ από το μπαρ και το τραίνο εκτροχιάστηκε, εφάρμοσαν ένα σύστημα με το κουμπί ”νεκρός άνθρωπος”. Αυτό είναι υποχρεωμένος ο μηχανοδηγός να το πατά ανά τακτά χρονικά διαστήματα την ώρα του δρομολογίου. Αν πχ πάθει έμφραγμα, ζαλιστεί, χάσει τις αισθήσεις του, απουσιάσει από τα χειριστήρια και δεν το πατήσει, τα ηλεκτρικά συστήματα του τραίνου κλείνουν και ακινητοποιείται μόνο του.
Ανοίξτε μια παρένθεση εδώ για λίγο.
Το 1977 στο αεροδρόμιο της Τενερίφης στα Κανάρια νησιά συγκρούστηκαν κατά την ώρα της τροχοδρόμησης στο αεροδρόμιο δυο Boeing 747 της KLM και της Pan am, η χειρότερη αεροπορική τραγωδία ever με 583 νεκρούς. Τι πήγε στραβά; Τίποτα από τα σύγχρονα ηλεκτρονικά συστήματα που διέθεταν τότε τα Boeing, κάτι η ομίχλη, κάτι η αλαζονεία του Ολλανδού κυβερνήτη της KLM που ήταν και το ”βαρύ” όνομα της εταιρείας τότε, που ήθελε να απογειωθεί και έφυγε χωρίς ελεύθερο, κάτι ο πύργος ελέγχου που μιλούσε αγγλικά-κορακίστικα, κάτι ο άλλος κυβερνήτης της Pan am που άκουσε άλλη έξοδο, σε άλλη μπήκε και σε άλλη βγήκε, έγινε το κακό. Σας έρχονται συμπτώσεις ανάλογες με ότι συνέβη προχθές;
Οι σιδηρόδρομοι στην Ελλάδα μετά τον Β’Π.Π και τον εμφύλιο στην ουσία δεν υπήρχαν. Οι Ναζί υποχωρώντας από την Ελλάδα κατέστρεψαν σχεδόν όλο το δίκτυο, ανατίναξαν γέφυρες, άρπαξαν τροχαίο υλικό, ο Ισθμός ήταν κλειστός για χρόνια καθώς είχαν ρίξει εκεί όλο το τροχαίο υλικό της Πελοποννήσου και είχαν ανατινάξει τα πρανή. Η ανάταξη των γραμμών και του δικτύου έγινε από τον Ελληνικό Στρατό για δικές του επιχειρησιακές ανάγκες πρωτίστως, από την βοήθεια του σχεδίου Μάρσαλ και με την σκληρή δουλειά των Ελλήνων σιδηροδρομικών.
Στα χρόνια που ακολούθησαν το τραίνο αναπτύχθηκε ενώ κακές πολιτικές έβαλαν τροχοπέδη στην περαιτέρω ανάπτυξη του την ώρα που στην Ευρώπη στρώνονταν εκατοντάδες χιλιάδες χιλιόμετρα γραμμών ταχείας κυκλοφορίας και ηλεκτροκίνησης. Στην Ελλάδα το μισήσαμε. Ο Κων/νος Καραμανλής με πρόφαση μια αστεία διαμάχη που είχε με αγγλική ηλεκτρική εταιρεία, ξήλωσε τις γραμμές του τραμ σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πειραιά. Και από τα χρόνια που αναφέρω το σιδηροδρομικό δίκτυο στην Ελλάδα συρρικνώθηκε στα 3/5 του αρχικού, η Πελοπόννησος με μια ιστορία τριών αιώνων δικτύου έκλεισε με προσταγές του μνημονίου. (ευτυχώς που σώθηκε η ελληνική οικονομία από το κλείσιμο της μετρικής, αστεία πράγματα…)
Δεν θα αναφερθώ στο τι έγινε χθες, δεν είμαι ειδικός, δεν είμαι πραγματογνώμονας, δεν είμαι πανεπιστημιακός του fb με ειδίκευση στη κοτσανολογία, δεν είμαι ταξιτζής με PhD.
Eγώ θέλησα να σας αναφέρω μια ιστορική αναδρομή από αρχεία που έχω, από δικές μου εμπειρίες και γνώσεις. Θα σταθώ μόνο σε τρία πράγματα.
1) Τις σκέψεις που κάνω για το πως και δεν επικοινώνησε ο μηχανοδηγός της εμπορικής αμαξοστοιχίας με τον συνάδελφο του (αφήστε τον σταθμάρχη) στην επιβατική ότι βρίσκεται στην γραμμή του. Δεν θα σας κινούσε την περιέργεια αν ένας της τροχαίας σας έβαζε στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας και πηγαίνατε ολομόναχος;
2) Σήμερα το πρωί άκουσα τον κ.Κυρανάκη της ΝΔ στον ΑΝΤ1 να λέει πως καλό θα είναι να διακοπούν εντελώς τα δρομολόγια των τραίνων μέχρι να εγκατασταθεί το σύστημα τηλεδιοίκησης. Και τις αποζημιώσεις στον ΟΣΕ και στην Hellenic Train, διαφυγόντα έσοδα, λειτουργικά κόστη, μισθοδοσίες ποιος θα τις πληρώσει; Να θυμίζω πως πληρώσαμε 5 εκατομμύρια ευρώ για την Ειδομένη και τους λαθρομετανάστες το 2016 που είχαν αποκόψει την σιδηροδρομική σύνδεση. Και άλλα τόσα κάθε χρόνο της πανδημίας με τα λοκνταουν. Όχι κύριε Κυρανάκη. Τα λάθη των πολιτικών σας αποφάσεων δεν θα τα πληρώσω εγώ. Αποκατάσταση και ανάταξη της γραμμής και έναρξη δρομολογίων ξανά, άμεσα.
3) Μου προξενεί δυσάρεστη εντύπωση η εκκωφαντική απουσία της Hellenic Train από όσα συμβαίνουν, με αναρτήσεις στο fb μόνο ανάφερε κάτι τυπικά πράγματα, λάθος. Ακόμα και αν ο διαχειριστής ΟΣΕ είναι υπεύθυνος, μέχρι να μάθουμε τι συνέβη οφείλουν να βρίσκονται εκεί, στον τόπο του δυστυχήματος, δίπλα σε ανθρώπους που ουρλιάζουν και θρηνούν με μέλη των παιδιών τους σε κουτιά.
Ανάφερα προσωπικές μου εκτιμήσεις, συγνώμη που βγήκε σεντόνι διπλόφαρδο αλλά έχω παραλείψει και πολλά άλλα, εγώ δεν θα τραβιέμαι σε δικαστήρια, ξέρω όμως πολλά. Επίσης προσπάθησα να μην βάλω κομματικές παρωπίδες, το χάλι αυτό έχει ονοματεπώνυμο, των κυβερνήσεων που ψηφίζουμε.
Αν κρίνετε πως δεν θέλετε τις απόψεις μου, πατήστε emoticon θυμωμένο-έλεος. Και σας δίνω τον λόγο μου, δεν θα με δείτε ξανά εδώ μέσα. Εγώ σκιτσάκια με κινητά στον ουρανό, πάρε με όταν φτάσεις κλπ δεν ανεβάζω για likefarming.
Χαιρετώ.
